Thơ văn chinh chiến
Chinh phụ ngâm: nỗi lòng người vợ có chồng ra trận qua bốn chặng
Chinh phụ ngâm là khúc ngâm của người vợ trẻ có chồng ra trận: tiễn biệt, cô đơn bên ngọn đèn, sợ chồng chết nơi biên ải rồi mơ ngày sum họp.
Wiki · chinhchien.com
Chinh phụ ngâm và thơ biên tái, sử thi anh hùng ca, những cuộc viễn chinh trên biển, con đường tơ lụa, chinh phục đỉnh núi, vùng cực và vũ trụ, khoa học viễn tưởng và phim sử thi.
Thơ văn chinh chiến
Chinh phụ ngâm là khúc ngâm của người vợ trẻ có chồng ra trận: tiễn biệt, cô đơn bên ngọn đèn, sợ chồng chết nơi biên ải rồi mơ ngày sum họp.
Thơ văn chinh chiến
Đặng Trần Côn viết Chinh phụ ngâm bằng chữ Hán giữa thế kỷ 18; bản diễn Nôm 408 câu tương truyền của Đoàn Thị Điểm, nhiều nhà khảo cứu cho là Phan Huy Ích.
Thơ văn chinh chiến
Lương Châu từ của Vương Hàn là tứ tuyệt đời Đường kể chén rượu nho trước giờ ra trận; câu kết cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi vừa hào sảng vừa bi thương.
Thơ văn chinh chiến
Thơ biên tái đời Đường viết về biên ải và đời lính. Vương Xương Linh hào hùng, Sầm Tham tả tuyết cát Tây Vực, Cao Thích phê phán bất công trong quân ngũ.
Thơ văn chinh chiến
Binh xa hành là bài thơ Đỗ Phủ viết khoảng 750–751, tả cảnh người nhà khóc tiễn lính bên cầu Hàm Dương và lời người lính kể một đời bị chiến tranh nuốt mất.
Thơ văn chinh chiến
Tống biệt hành của Thâm Tâm tiễn người ra đi lập chí, không hẹn ngày về. Bài thơ nối truyền thống tiễn biệt từ Kinh Kha, Vương Duy, Lý Bạch đến Chinh phụ ngâm.
Thơ văn chinh chiến
Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều là lời người cung nữ bị bỏ quên. Đặt cạnh Chinh phụ ngâm và thơ khuê oán đời Đường, nó cho thấy tiếng nói người ở lại.
Thơ văn chinh chiến
Chinh phụ ngâm là khúc ngâm của người vợ trẻ có chồng ra trận: tiễn biệt, cô đơn bên ngọn đèn, sợ chồng chết nơi biên ải rồi mơ ngày sum họp.
Thơ văn chinh chiến
Đặng Trần Côn viết Chinh phụ ngâm bằng chữ Hán giữa thế kỷ 18; bản diễn Nôm 408 câu tương truyền của Đoàn Thị Điểm, nhiều nhà khảo cứu cho là Phan Huy Ích.
Thơ văn chinh chiến
Lương Châu từ của Vương Hàn là tứ tuyệt đời Đường kể chén rượu nho trước giờ ra trận; câu kết cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi vừa hào sảng vừa bi thương.
Sử thi & anh hùng ca
Iliad là sử thi Hy Lạp gán cho Homer, khoảng 15.700 câu, 24 khúc, kể cơn giận của Achilles trong năm thứ mười vây thành Troy – không có con ngựa gỗ.
Sử thi & anh hùng ca
Odyssey kể Odysseus mất mười năm sau chiến tranh Troy mới về Ithaca: Cyclops, Circe, Siren, bảy năm trên đảo Calypso, rồi cải trang trừng trị bọn cầu hôn.
Sử thi & anh hùng ca
Sử thi Gilgamesh kể vua Uruk đi tìm sự bất tử sau cái chết của bạn thân Enkidu. Bản Sumer sớm nhất có từ cuối thiên niên kỷ 3 TCN, sớm hơn Iliad nghìn năm.
Viễn chinh trên biển
Trịnh Hòa chỉ huy bảy chuyến đi biển 1405–1433, đưa hạm đội nhà Minh qua Chiêm Thành, Ấn Độ, Hormuz tới Đông Phi. Mục đích, bảo thuyền và vì sao dừng lại.
Viễn chinh trên biển
Chuyến đi vòng quanh Trái Đất đầu tiên 1519–1522: năm tàu rời Tây Ban Nha, Magellan tử trận ở Mactan, chỉ tàu Victoria của Elcano về được với 18 người.
Viễn chinh trên biển
Người Viking tới Bắc Mỹ khoảng năm 1000 qua Iceland và Greenland. Di chỉ L'Anse aux Meadows chứng minh họ chặt gỗ ở Newfoundland năm 1021. Thuyền, saga và lý do
Con đường tơ lụa & thương lộ cổ
Con đường tơ lụa là mạng lưới tuyến buôn nối Trường An với Trung Á, Ba Tư và Địa Trung Hải, chở lụa, ngựa, thủy tinh và cả Phật giáo qua tay nhiều chặng thương
Con đường tơ lụa & thương lộ cổ
Marco Polo theo cha và chú sang triều Nguyên năm 1271, về Venice năm 1295. Phần lớn sử gia tin ông đã đến Trung Hoa, nhưng không tin mọi điều ông kể về chính mì
Con đường tơ lụa & thương lộ cổ
Huyền Trang lén rời Trường An khoảng năm 629, học ở Nalanda, về năm 645 với 657 bộ kinh và để lại Đại Đường Tây Vực ký. Đường Tăng trong Tây Du Ký chỉ mượn bóng
Chinh phục đỉnh cao
Ngày 29/5/1953, Edmund Hillary và Tenzing Norgay lên đỉnh Everest qua Đèo Nam, ở trên đỉnh 15 phút. Phía sau là 30 năm thất bại và một lần tấn công hụt ba ngày
Chinh phục đỉnh cao
K2 cao 8.611 m, thấp hơn Everest nhưng dốc hơn, lạnh hơn, bão bất ngờ hơn. Biệt danh núi hung dữ có từ đoàn Mỹ 1953; lần lên đỉnh 1954 để lại 50 năm tranh cãi.
Chinh phục đỉnh cao
Bảy đỉnh gồm Everest, Aconcagua, Denali, Kilimanjaro, Elbrus, Vinson và Kosciuszko hoặc Puncak Jaya. Dick Bass hoàn thành đầu tiên năm 1985; mỗi đỉnh khó một ki
Vùng cực & sa mạc
Amundsen tới cực Nam ngày 14/12/1911 nhờ chó kéo xe và ván trượt; Scott tới sau 34 ngày, cả năm người chết khi trở về. Vì sao hai kết cục khác nhau đến vậy.
Vùng cực & sa mạc
Tàu Endurance bị băng biển Weddell nghiền nát năm 1915. Shackleton đưa 28 người qua băng trôi, xuồng nhỏ và đảo Voi về an toàn năm 1916. Diễn biến và bài học.
Vùng cực & sa mạc
Cook nói tới Bắc Cực năm 1908, Peary nói năm 1909, nhưng bằng chứng đều yếu. Lần chắc chắn đầu tiên là khí cầu Norge 1926 và đoàn đi bộ của Wally Herbert 1969.
Chinh phục vũ trụ
Liên Xô giành hầu hết các lần đầu tiên: vệ tinh, con người, đi bộ ngoài không gian. Mỹ thắng ở đích Mặt Trăng năm 1969. Từng chặng, mốc năm và lý do.
Chinh phục vũ trụ
Ngày 12/4/1961, Yuri Gagarin bay một vòng quanh Trái Đất trên tàu Vostok 1 trong khoảng 108 phút, nhảy dù xuống riêng gần Saratov. Từng chặng chuyến bay.
Chinh phục vũ trụ
Ngày 20/7/1969, Armstrong và Aldrin đáp tàu Eagle xuống Biển Tĩnh Lặng giữa chuông báo lỗi máy tính và bình nhiên liệu sắp cạn. Diễn biến, việc làm và bằng chứn
Khoa học viễn tưởng kinh điển
Hai vạn dặm dưới đáy biển (1869–1870) của Jules Verne kể về tàu ngầm chạy điện Nautilus và thuyền trưởng Nemo, gần trăm năm trước khi tàu ngầm thật làm được như
Khoa học viễn tưởng kinh điển
Chiến tranh giữa các thế giới (1898) của H. G. Wells kể người sao Hỏa đổ bộ nước Anh rồi chết vì vi khuẩn — tấm gương soi chủ nghĩa thực dân và sự mong manh của
Khoa học viễn tưởng kinh điển
Ba định luật robot của Asimov ra đời năm 1942: không làm hại người, tuân lệnh người, tự bảo vệ mình. Đó là công cụ văn chương để tạo câu đố, không phải bản thiế
Phim sử thi & chinh chiến
Gladiator (2000) mượn Marcus Aurelius, Commodus và Colosseum có thật, nhưng Maximus là hư cấu, Commodus không giết cha và đấu sĩ thật ít khi đấu tới chết.
Phim sử thi & chinh chiến
William Wallace có thật: thắng trận cầu Stirling năm 1297, thua Falkirk 1298, bị xử ở London 1305. Còn kilt, mặt sơn xanh và chuyện tình với Isabella là hư cấu.
Phim sử thi & chinh chiến
Troy (2004) bỏ thần linh, rút cuộc chiến mười năm xuống vài tuần và đổi số phận Menelaus, Agamemnon, Ajax, nhưng giữ gần nguyên cảnh Priam xin xác Hector.
Tinh thần chinh phục
Kipchoge chạy marathon 1:59:40 ở Vienna năm 2019 nhưng không được tính kỷ lục. Vì sao, và tim, phổi, giày carbon quyết định mốc 2 giờ thế nào.
Tinh thần chinh phục
Bơi qua eo biển Manche là vượt khoảng 33 km nước 15–18°C từ Dover sang Pháp, không đồ giữ nhiệt. Matthew Webb làm được đầu tiên năm 1875, mất gần 22 giờ.
Tinh thần chinh phục
Grit là đam mê bền lâu cộng kiên trì dài hạn, do Angela Duckworth đề xuất năm 2007. Dữ liệu sau này cho thấy nó dự đoán thành tích yếu hơn lời quảng bá nhiều.